-- Khi bạn không có sựa lựa chọn, -- Kiếm tiền không dễ, 2. Đời sống đô thị, 4. Chuyện Đông - Tây, 6. Bài trang nhất

‘Mỗi ngày mới đến đều mang lại sự bất an: Khi bạn làm việc cho Walmart – công ty đông nhân viên nhất Hoa Kỳ.

Trong khi các công sở – những nơi đang phải đóng cửa vì đại dịch mải mê tranh luận về sự cần thiết và nguồn lực để mở cửa sau đại dịch thì Peter Naughton – một nhân viên thu ngân của Walmart như  phải đang sống và làm việc trong một thế giới hoàn toàn khác biệt đầy rẫy những khắc nghiệt.

Đó là một buổi sáng nóng nực ở Baton Rouge – bang  Louisiana,  Peter Naughton thức dậy trên sàn nhà. Đau đớn ê ẩm và mất định hướng, rõ ràng là Peter lại bị lên cơn co giật. Nhưng anh ta cũng sớm phải chấp nhận một sự thật rằng: mình cần phải cố gắng gượng dậy để đi làm.

Peter Naugton là một nhân viên thu ngân kiêm người hướng dẫn thanh toán tại một đại siêu thị Walmart gần nhà. Peter luôn cảm thấy sợ hãi khi không hoàn thành đủ chỉ tiêu thời gian để được trả lương tính theo giờ của mình trong bối cảnh khó khăn giữa đại dịch. Mẹ của Peter thuyết phục con trai bà, một người đàn ông 44 tuổi bị chứng động kinh hành hạ nên nghỉ ngơi ở nhà ngày hôm nay. Sau mỗi cơn động kinh, sức khỏe của Peter luôn bị bào mòn.  Trong bối cảnh Covid-19, cùng với việc luôn phải tiếp xúc với số đông khách hàng phần lớn luôn tỏ ra giận giữ, từ chối đeo khẩu trang và công việc tại Walmart luôn luôn có rất nhiều sức ép như càng khoét sâu thêm vào bệnh tật của Peter .

Do cơn đau đầu ngày càng tăng đến cùng với cảm giác mát kiểm soát khiến Peter tìm cách gọi điện đến công ty để xin nghỉ việc. Peter quay số một lần, hai lần, ba lần…nhưng không có ai nhấc máy. Nỗi sợ bị phạt vì nghỉ việc mà không báo trước cùng nỗi lo mất việc làm trong thời điểm bất ổn này khiến Peter không thể có sự lựa chọn khác. Peter vật vã đi đến siêu thị nơi làm việc và bấm thẻ chấm công.

Đó là vào một ngày mùa hè từ năm 2020 và kể từ đó sự hoang mang ngày càng tăng lên. Những khó nhọc và áp lực đối với những công việc được trả lương thấp giống như của Peter Naugton dường như càng tăng lên gấp bội.

Trong khi các công sở – những nơi đang phải đóng cửa vì đại dịch mải mê tranh luận về sự cần thiết và nguồn lực để mở cửa sau đại dịch thì những người lao động chân tay như nhân viên bán lẻ, nhân viên hợp đồng công nhật, nhân viên cấp cứu, nhân viên y tế, v.v… dường như lại hoàn toàn phải sống trong một thế giới khác biệt. Đối với họ, không có khái niệm tạm đóng cửa nghỉ dịch. Công việc hàng ngày của của họ vẫn tiếp tục và càng ngày càng khó khăn.

 “Mỗi ngày mới đến đều mang lại sự bất an”

Peter Naugton người có gần hai năm làm việc tại Walmart nói.

Peter Naughton trả lời trong bóng tối vì ngôi nhà đã bị cắt điện suốt vài ngày qua  sau khi cơn bão Ida tràn qua bang Louisiana. Nhiệt độ trong phòng hiện khoảng 34 độ C khiến Peter Naugton phải đi tắm thêm một lần nước lạnh nữa, trong bóng tối, với hy vọng giải nhiệt trước khi đi ngủ.

Peter Naughton sống cùng với cha mẹ già trong một ngôi nhà tọa lạc trên một con đường yên tĩnh, đầy cỏ với những ngôi nhà thấp tầng xây bằng gạch nằm cách không xa ngôi trường trung học của cũ của mình cách đây hai thập kỷ. Peter đã từng có một căn hộ của riêng mình vào năm ngoái nhưng với mức lương 11,55 đô la một giờ thì hiện tại Peter không thể đủ để trả tiền thuê nhà, ngay cả khi làm việc toàn thời gian. Vì vậy, Peter đã phải chuyển về sống cùng với cha mẹ của mình và hiện đang rất hoang mang về việc một ngày nào đó sẽ làm lây nhiễm biến chủng Delta cho gia đình. (Mặc dù Peter Naughton đã được tiêm phòng đầy đủ nhưng vì ở tuổi 78 và có các vấn đề về sức khỏe nên khiến cha của Peter không đủ điều kiện được tiêm chủng, theo Peter – các vấn đề sức khỏe đó sẽ khiến bệnh tình trở nên trầm trọng thêm nếu cha của Peter không may nhiễm Covid.)

Peter Naughton, 45 tuổi, sống với cha mẹ già và lo lắng về việc mang biến thể Delta rất dễ lây nhiễm về nhà cho họ. Ảnh: Emily Kask for The New York Times

Ở những nơi khác trên toàn nước Mỹ, các cuộc tranh luận vẫn đang được tiếp tục nhưng đã chuyển dần từ việc cảnh báo sự nguy hiểm đối với virus Corana sang một thứ gì đó mang tính hướng tới tương lai hơn đại loại như: Cuộc sống sau đại dịch sẽ như thế nào? Các ưu tiên của chúng ta sẽ phải thay đổi như thế nào? Nhưng ở một số những vùng rộng lớn khác trên nước Mỹ, phần lớn người dân vẫn chưa được tiêm những liều vaccine đến từ Pfizer hay Moderna do đó, theo nhiều cách, tình hình vẫn như là vào thời điểm cuối năm 2020.

 “Nhiều người ở đây vẫn không tin virus Corona là có thật – ngay cả khi các bệnh viện kín chỗ các bệnh nhân, ngay cả khi họ có các ca tử vong trong gia đình. Về việc tiêm chủng, một đồng nghiệp nói với tôi rằng việc tiêm vaccine là trái với niềm tin tôn giáo của cô ấy. Một người khác lại nói với tôi rằng vaccine Covid có chứa thai nhi và thủy ngân. Một người khác nói rằng nó được tạo ra bởi Bill Gates để chèn các vi mạch theo dõi bạn. Tôi đã hỏi lại anh ta rằng: Tại sao ông ta lại muốn theo dõi bạn?”

Peter Naugton nói.

Câu chuyện mà Peter Naughton mô tả có thể sai lệch về mặt kiến thức dịch tễ nhưng Peter và hàng nghìn người khác dường như đang bị mắc kẹt trong một vòng xoáy của nước Mỹ trong tình hình hiện tại, một vòng xoáy của chính trị, niềm tin, sự phẫn uất và nỗi bất an. Tại các nhà hàng thức ăn nhanh, cửa hàng tạp hóa, nhà kho, viện dưỡng lão và bất cứ nơi nào khác mà các nhân viên tuyến đầu và người lao động có mặt hàng ngày , những bất đồng về việc tiêm chủng đã diễn ra một cách sâu sắc. Những người lao động nhận thức được về sự nguy hiểm của virus Corona cảm thấy mình đang bị làm cho tổn thương bởi những người thờ ơ với việc đó.

“Nếu tôi yêu cầu mọi người đeo khẩu trang hoặc giữ khoảng cách an toàn tại nơi làm việc, khách hàng hoặc các đồng nghiệp khác sẽ nổi khùng và phản ánh với người quản lý. Rồi sau đó, tôi sẽ bị cho đi tập huấn lại. Nếu bạn phải đi tập huấn quá nhiều lần, bạn sẽ mất việc ”

Peter Naughton đang đề cập đến hệ thống quản lý vi phạm của nhân viên của công ty. Charles Crowson, một phát ngôn viên của Walmart khi được hỏi đã không trả lời gì về việc nhân viên sẽ bị chấm dứt hợp đồng nếu phải tham gia tập huấn lại nếu quá một số lần nào đó.

Bao trùm lên động lực phải đi làm hàng ngày này là viễn cảnh của nghèo đói và những áp lực khi bạn phải tìm kiếm được một công việc dù cho đó chỉ là một công việc với đồng lương ít ỏi. Và do đó, tình hình vốn đã căng thẳng lại càng thêm căng thẳng. Peter Naughton cho biết mình cảm thấy kiệt sức khi luôn phải yêu cầu khách hàng đeo khẩu trang cùng với tình trạng công việc bấp bênh, cảnh khách hàng tranh giành nhau từng chai nước uống đóng chai, thuyết âm mưu về vaccine khiến những căng thẳng thường xuyên bùng phát trong siêu thị và còn hơn thế nữa.

“Không phải lúc nào ở đây cũng như thế này. Trước đây, nơi này từng rất thân thiện. Hiện tại, mọi thứ trở nên khá thù địch. Mọi người cứ như thể đang chiến đấu để khỏi bị đẩy xuống vực. Họ cãi nhau với các nhân viên trong siêu thị hoặc thậm chí với nhau ”

Peter Naugton nói.

“Hôm trước có một người phụ nữ đã đánh nhau chỉ vì giá bán của khoai tây. Giống như bạn thấy điều đó trong cách mọi người lái xe, ai cũng muốn vượt như thể muốn đâm chết bạn”

Trong những ngày này, Peter đã phải trải qua một số lượng thời gian tương đối sống trong sự cô đơn. Peter tìm đến cách xả stress bằng việc tập thể dục, đi bộ và đọc sách về chính trị (bằng ánh sáng từ đèn pin trong những ngày sau cơn bão Ida.) Sự bùng phát của chủng Delta cũng giáng một đòn mạnh vào các mối liên kết xã hội của Peter khiến anh đã phải hủy bỏ kế hoạch đi xem hài kịch tại rạp với một đồng nghiệp. Cô ta đã tiếp tục đi xem một mình mà không cần Peter.

Cô ấy chẳng mảy may quan tâm về điều đó” anh nói.

Trong vài tháng qua, Peter Naughton đã nuôi hy vọng vào việc được chuyển chỗ làm – có một cửa hàng Walmart khác gần đó mà anh tin rằng sẽ bớt áp lực hơn. Sau một thời gian đề đạt và vận động, Peter cho biết động thái này cuối cùng đã được chấp thuận. Thật trùng hợp, đó là cùng một cửa hàng nơi cha anh thường xuyên ghé tới mua sắm cũng đồng nghĩa với khả năng xác xuất lây nhiễm cho cha anh sẽ cao hơn.

Peter Naughton đã có một căn hộ cho riêng mình vào năm ngoái, nhưng mức lương 11,55 đô la một giờ của ông không đủ để trả tiền thuê nhà. Ảnh: Emily Kask for The New York Times

Ông ấy cứng đầu lắm. Ông ấy đến đó để mua bánh ngọt coca và giành hàng giờ ở đó. Gia đình tôi đã khuyên ông ấy đừng làm vậy vì như thế không an toàn” Peter nói.

Có gần 1,6 triệu nhân viên, Walmart là nhà tuyển dụng tư nhân lớn nhất nước Mỹ. Công ty này có tới  35.954 nhân viên chỉ riêng ở bang Louisiana làm việc cho một trong số 137 đại siêu thị, cửa hàng giảm giá, chợ … hoặc chuỗi kho hàng Sam’s Club trên toàn tiểu bang. Covid dường như đã mang lại lợi nhuận còn tốt hơn cho công ty: Trong năm tài chính 2020, công ty đã tạo ra doanh thu 559 tỷ đô la, tăng 35 tỷ đô la so với năm trước. Nhưng các nhà hoạt động vì lợi ích của người lao động nói rằng quá ít trong số tiền đó đã được dùng cho các biện pháp bảo vệ cho người lao động do đó càng khiến kéo dài đại dịch.

Theo United for Respect, một nhóm vận động phi lợi nhuận vì lợi ích cho người lao động tại Walmart và Amazon mà Peter Naughton là một thành viên cho rằng các biện pháp an toàn vẫn chưa đủ.

“Hàng nghìn nhân viên của Walmart trên khắp đất nước như Peter đã bị buộc phải chịu đựng một mức lương chết đói và những khoản trợ cấp nghèo nàn trong môi trường làm việc hàng ngày phải đối mặt với nguy cơ nhiễm virus nguy hiểm chết người , phục vụ những khách hàng mua sắm trong cơn hoảng loạn và phải chịu đựng những thóa mạ vì yêu cầu khách hàng phải đeo khẩu trang”

Bianca Agustin, Giám đốc giải trình của United for Respect cho biết

Vào tháng 5 năm 2020, trong một cuộc khảo sát mà nhóm thực hiện đối với các Cộng sự của Walmart – thuật ngữ mà công ty này sử dụng cho tất cả nhân viên không phải hợp đồng thời vụ, gần một nửa cho biết họ đã mắc bệnh nghề nghiệp hoặc có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp và nỗi lo ngại bị công ty trả thù bằng cách này hay cách khác. Tháng 4 vừa qua, nhóm đã đưa ra một báo cáo với Tổ chức phi lợi nhuận về sức khỏe cộng đồng Human Impact Partners về việc phát hiện rằng Walmart có thể đã ngăn chặn ít nhất được 7.618 số ca mắc Covid và cứu sống ít nhất 133 người bằng các chính sách nghỉ bệnh hoặc được tăng lương cao hơn. (Các nhà nghiên cứu đã ước tính rằng khoảng 125.000 nhân viên Walmart trên toàn quốc có khả năng đã dính Covid từ tháng 2 năm 2020 đến tháng 2 năm 2021.)

United for Respect đang gây sức ép để đấu tranh cho lợi ích của người lao động bao gồm có 05 biện pháp để đáp lại: trả thêm tiền làm việc trong môi trường độc hại 5 đô la mỗi giờ cho người lao động; người lao động được tiếp cận với các chế độ nghỉ phép có lương và không lương đầy đủ; thông báo ngay lập tức về các ca dương tính tại nơi làm việc cho người lao động; tạo ra các quy trình an toàn trong công việc cho nhân viên; bảo vệ người lao động không bị trả thù. Trong khi chờ đợi,  tổ chức này đã xây dựng một phần mềm thông báo ca nhiễm Covid cho nhân viên tại Amazon và Walmart. Cho đến nay, gần 1.900 trường hợp đã được báo lại ở khắp 360 cửa hàng và cơ sở kinh doanh.

Peter Naughton cho biết:

“Walmart luôn để những người không khẩu trang vào siêu thị, quy tắc giữ khoảng cách an toàn không được thực thi đầy đủ. Cuộc sống của chúng tôi thường xuyên đối mặt với nguy hiểm. Họ có ‘Đại sứ sức khỏe’, nhưng tất cả những gì họ làm là ngồi ở cửa vẫy tay với khách hàng. Tôi đã từng được giao làm việc ở vị trí này. Rất nhiều khách hàng phớt lờ bạn, hoặc là sẽ trút giận giữ lên bạn nếu bị nhắc nhở”.

Ở một diễn biến khác, ông Crowson, người phát ngôn của Walmart, trả lời rằng công ty “đã làm việc chăm chỉ để bảo vệ sức khỏe và sự an toàn của các cộng sự và khách hàng. Điều này bao gồm việc thực hiện tiêm chủng miễn phí, thực hiện các quy tắc giữ vệ sinh, kiểm tra sức khỏe hàng ngày và kiểm tra nhiệt độ cho các nhân viên, chế độ phụ cấp đặc biệt và chính sách nghỉ phép khẩn cấp. ”

Peter phải tiếp tục mặc áo khoác đồng phục có dòng chữ  “Proud Walmart Associate – Tự hào là cộng sự của Walmart” đi làm mỗi sáng. Ảnh: Emily Kask for The New York Times

Về phần mình, Peter Naughton vẫn tiếp tục cảm thấy bất an trong công việc của mình và không dám nghỉ việc buổi nào. Đó một phần là đạo đức làm việc mà Peter thừa hưởng từ người cha của mình, người chưa từng bao giờ xin nghỉ ốm tại nhà máy hóa chất nơi ông dành trọn sự nghiệp của mình.  Nhưng “không nghỉ phép” cũng là một bài học cơ bản để sóng sót được trong thời buổi kinh tế khó khăn này. Bỏ qua các băn khoăn về các vấn đề sức khỏe đối với chính bản thân và gia đình,  Peter lo sợ rằng việc mắc Covid có thể khiến anh ấy mất việc. Ở tuổi 45, phụ thuộc vào bảo hiểm y tế Medicaid (chương trình bảo hiểm chăm sóc sức khỏe cho người có thu nhập thấp của Chính phủ) và không có lương hưu, Peter phải tiếp tục mặc áo khoác đồng phục có dòng chữ  “Proud Walmart Associate – Tự hào là cộng sự của Walmart” đi làm mỗi sáng.

Trong những năm qua, Peter Naughton đã làm việc tại các nhà hàng thức ăn nhanh, cửa hàng tạp hóa và công viên giải trí. Ý tưởng về việc tìm kiếm một công việc được làm việc tại nhà đã hấp dẫn Peter nhưng thời gian làm việc của Peter tại Walmart khiến không còn nhiều thời gian cho việc tìm kiếm các công việc khác. Bất kể công việc gì, theo Peter chia sẻ đều đòi hỏi bạn phải có kinh nghiệm nhưng “bạn không thể có kinh nghiệm nếu không có việc làm”.

Khi được hỏi về viễn cảnh với công việc văn phòng, được làm việc tại nhà và không có các tranh cãi về việc đeo khẩu trang, Peter Naughton trả lời rằng mình cảm thấy “không công bằng”.

“Họ nói rằng người lao động như chúng tôi là rất quan trọng nhưng cách họ đối xử cứ như thể chúng tôi là đồ vật chỉ dùng một lần rồi bỏ”.

Tác giả: Chris Colin

Bài đăng trên tạp chí The New York Times ngày 27/09/2021

Lược dịch: Nuhubi – 2021